نوروز جشن ملی ایرانیان در میان کشورهای جنوبی حوزه خلیج فارس

بر خلاف تصور بسیاری از ما ایرانیان جشن نوروز در برخی کشورهای عربی جدید الاتاسیس و قراردادی که به واسطه استعمار انگلستان به کشور تبدیل شدند مانند کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس نیز برگزار می شود. اهمیت نوروز در برخی از این کشورها به اندازه ای است که در برخی طایفه ها نوروز به عنوان یک سنت جداناپذیر در فرهنگشان در آمده و نسبت به آن تعصب ویژه ای دارند. برخی از این کشورها که پیشینه تاریخی شان به درون ایران بزرگ مرتبط می شود نوروز را جشن ملی خود میدانند و بسیاری از آداب و رسوم و فرهنگ هایشان دقیقا ایرانی است . مانند بخشهای کردنشین ترکیه - کردستان عراق - کردستان سوریه - بخشهای شیعه نشین عراق - ازبکستان - ترکمنستان - آذربایجان قفقاز - ارمنستان - تاجیکستان - افغانستان - بلوچستان پاکستان - کشمیر و . . .

نوروز در سوریه

مراسم جشن نوروز در سوریه از اهمیت ویِِژه ای برخوردار است. البته عمده این مراسم توسط کردهای سوریه که به نوروز اهمیت خاصی می دهند، برگزار می شود. آداب و رسوم کردهای سوریه شباهت بسیاری به آداب و رسوم ایرانیان دارد و بخصوص شباهت زیادی با مراسمهای کردهای لبنان دارد. مردم ایرانی نژاد کرد سوریه نیز هم زمان با نخستین روز بهار و نو شدن طبیعت به دشت و صحرا می روند و به جشن و پایکوبی می پردازند.

بواسطه حساسیت های قومی و عدم تطابق فرهنگی - نژادی و زبانی میان عربهای سوریه و کردهای ایرانی نژاد سوریه برگزاری مراسم نوروز ایرانی توسط کردها زیر نظر شدید و خفقان دستگاه های امنیتی سوریه برگزار می شود.

کردهای سوریه نیز همانند کردهای لبنان نوروز را به دو معنا تفسیر می کنند. یکی به عنوان «عید آزادی» و دیگری به عنوان «عید بهار».

آنها معتقدند که شخصيتى به نام «کاوه آهنگر» قهرمان ملی ایران قوم کرد را گرد هم آورد و آنان به رهبرى وى بر «ضحاک» ستمگر شوريدند و کاوه جزو نخستين کسانى بود که به کاخ آن حاکم بيدادگر حمله کرد و او را به قتل رساند.

بدين ترتيب کردها و دیگر اقوام ایرانی از بند ظلم ضحاک رها شدند و پس از رسيدن به نعمت آزادى در ارتفاعات، کوه‌ها و کوهستان‌ها به جشن و شادمانى پرداختند و با روشن کردن آتش، شادى خود را اعلام کردند.

به عقيده کردها، اين روز مصادف با اول بهار بود و از اين رو کردها همه ساله اين روز را به عنوان «عيد بهار» جشن مى‌گيرند و به همین مناسبت سنت روشن کردن آتش در شب نوروز هنوز در ميان کردها پابرجاست. دقیقا مشابه همان مراسمی که کردهای لبنان و عراق نیز می گیرند. آنها هم در همین روز به ارتفاعات می روند با روشن کردن آتش به شادی و پایکوبی می پردازند.

کردها همچنین معتقدند، کشتى حضرت نوح پيامبر (ع) در شب نوروز بر کوه «جودى» در کردستان ترکيه نشست و توفان پايان يافت. آنها همچنین معتقدند که حضرت ابراهيم خليل (ع) نيز در نوروز از آتش مشرکان در امان ماند و آتش براى وى به گلستان تبدیل شد.

در نوروز کردها نیز مانند دیگر اقوام ایرانی لباس نو مى‌پوشند، بهترين غذاى سنتى مورد علاقه‌شان را آماده مى‌کنند، با همديگر به تفريح‌گاه‌ها مى‌روند و روزهاى طبيعت و عيدهاى آزادى و بهار را با شادى سپرى مى‌کنند. به عبارتی میتوان گفت در میان تیره های مختلف ایرانی کردها مهم ترین اقوامی هستند که سنتها و هویت های ملی ایرانی خود را حفظ کرده اند و بسیاری از آداب و رسوم کهن ملی را میتوان در کردستانات جستجو کرد .

نوروز در بحرین

 از آنجا که بحرین تا قبل از نیم قرن پیش جزو خاک ایران بوده از این رو بسیاری از آداب برگزاری نوروز نیز در میان برخی از اقوام مستقر در آن برگزار می شده است.

البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که پس از استقلال بحرین حکومت متعصب آن که از سنت های اعراب سنی تبعیت کرده و وفادار به اندیشه های متعصبانه پان عربیسم بودند، به شدت با فرهنگ ایرانی از جمله نوروز مبارزه کرده و گفته می شود در سال های ابتدای پس از استقلال حتی قوانین سخت مجازات برای برگزارکنندگان سنت های ایرانی از جمله نوروز وضع شده بود.

 حکومت بحرین تلاش داشت خود را یک کشور عرب سنی معرفی کند و از این رو تنها به آداب و سنن اسلامی آن هم مختص به سنیان و نه شیعیان تن میداد. این وضعیت باعث شد تا هیات حاکمه بحرین تا سال ها یک استبداد خفقان آور را در کشور حاکم کنند. در حالی در حقیقت بحرین حدود هشتاد درصد مردمانش شیعه هستند و زبان پارسی دومین زبان بحرین است که مردم میتوانند به آن سخن بگویند .

در سالهای ابتدایی برخی از مردم بحرین که البته عمدتا شیعیان بودند، تلاش میکردند مراسم نوروز را در خانه های خود به دور از هیاهو و در سکوت و انزوای مطلق برگزار کنند. سفره هفت سین می چیدند و قرآن و مفاتیح برای دعا در کنار آینه و یک لیوان یا تنگ آب نیز بر روی سفره خود می گذاشتند.

 برخی از مردم به خرید لباس نو مبادرت می ورزدیدند اما بسیاری نیز به همان چیدن سفره هفت سین بسنده کرده و تلاش می­کردند تنها خانواده را به دور هم جمع کنند. غالبا روز نخست عید برخی از افراد به مناسبت نوروز به خانه یکدیگر رفته و به هم تبریک می گفتند.

به مرور زمان بواسطه فراگیر شدن سنت و فرهنگ عربی و تلاش کشورهایی همچون امارات - قطر - کویت و عربستان برای زدودن فرهنگ ایرانی در بحرین ، سنت نوروز چندان در میان بحرینیها عمومیت نیافت و فرهنگ آن روز به روز در بحرین کم رنگ و کم رنگ تر شد.

متاسفانه اکنون در کمتر جایی از بحرین میتوان رد پایی از سنت نوروز یافت. هیات حاکمه که زیر نفوذ استعمار انگلستان و آمریکا هستند تلاش کرده اند در ذهن مردم بحرین تلقین کند، نوروز خرافه ای مربوط به زرتشتیان است که در شان و منرلت اسلام نیست و باید از آن اجتناب کرد !!!

به همین دلیل است که امروز دیگر نوروز اهمیت چندانی برای بحرینی ها ندارد و تقریبا می توان گفت، سنتی فراموش شده در این کشور است. سنتی که وقتی از تاریخ بحرین سخن به میان می آید آن را جزو آیین های کهن و منقرض شده این کشور می دانند و تلاش بسیاری شده است تا هویت عربی و غربی را جایگزین این فرهنگ چندین هزار ساله ایرانی کنند . در صورتیکه نوروز امروز کهن ترین جشن فلسفه دار جهان شناخته شده است و بسیاری از کشورها در تلاشی مضبوحانه هستند تا این جشن ایرانی را به نام خود در سازمان یونسکو ثبت کنند . در حالی که این افتخار متعلق به حوزه تمدنی فلات ایران و ایران بزرگ محسوب می شود که گویا عربها لیاقت و شایستگی آن را ندارند .

نوروز در امارات متحده عربی

بر خلاف بحرین در امارات متحده عربی وضعیت به گونه دیگری است. بواسطه سفر بسیار ایرانی ها در ایام نوروز به این کشور بویژه دبی و مهاجرت خیل عظیمی از ایرانیان به امارات نوروز با شکوه خاصه ای در این کشور برپا شود.

البته عمده مراسم را ایرانی ها برپا می کنند. از طرفی اهمیت ویژه ای که هیات حاکمه امارات به گردشگری و فرهنگ های مختلف می دهند نیز باعث شده تا مراسم نوروز با حال و هوای ویژه ای توسط ایرانی ها برگزار شود.

در ایام نوروز حال و هوای امارات نیز نوروزی است.علاوه بر آن دولت دبی نیز هر ساله تلاش می کند تا برای رعایت حال ایرانی ها خدمات ویژه ای به مسافران ایرانی ارائه دهد.امارات نیز چون بیشترین صادرات را به ایران دارد و ایران نیز چون بیشتر حجم مبادلات را با امارات دارد از این روی با توجه به کدورتهایی استعماری پان عربیسم امارات که جزایر ایرانی را بخشی از خاک امارات می دانند و همچنین خلیج همیشه فارس را به روشنی خلیج عربی می نامند و تاریخ را جعل میکنند ولی چون با توجه به مسائل سیاسی مهم ترین شریک تجاری یکدیگر محسوب می شوند , ایران نیز تاکنون به همین دلایل پاسخی جدی و در شان اماراتی ها در نتیجه گستاخی هایشان نداده است .

ایرانی ها آزادانه مراسم نوروز را مطابق با آیین و سنت خود از جمله برپایی سفره هفت سین و خرید لباس نو آغاز می کنند و به دیدار یکدیگر می روند. هندی ها، پاکستانی ها، ترک ها، افغانی ها و دیگر ملتهایی که فرهنگ نوروز ایرانی را در خود دارند نیز همانند ملت ایران به برگزاری عید نوروز می پردازند.

در مصر سوريه و لبنان در موقع غم يا عزا هيچگاه شيرينی تعارف و يا خورده نمی شود ولی در روز شم النسيم که مردم با هم جشن می گيرند خيلی شيرينی خورده می شود. و ديگر اينکه همه مردم با هم جشن می گيرند. در آن روز گروه هايی تشکيل می شوند که به هم شيرينی و خوراکيهای ديگر تعارف می کنند و بعد رقص دسته جمعی آغاز می شود. يک نوع رقص دايره که بيشتر مردها انجام می دهند و معنی آن نشان دادن توان طبيعت است در ارتباط با طبيعت تازه بيدار شده است. که بسیار شبیه به مراسمهای ایرانیان دارد . از این روی این جشنها و مراسم ها در مصر باقی مانده است که ایرانیان و بخصوص سلسله داریوش بزرگ هخامنشی مصر را بخشی از سرزمین ایران کرد و چون ایرانیان به آبادانی و نیکی کردن شهرت دارند در جهان در هر کشوری بذر جشن و شادی و مهربانی و آبادانی را کاشته اند و می بینیم که امروز پس از گذشتن از چندین هزار سال از نفوذ ایرانیان در مصر هنوز آداب و رسوم آنان پابرجاست . بر خلاف بسیاری از کشورهای متمدن جهان امروز که به هر کشوری که پای میگذارند جز ویرانی و استعمار و حقارت آن ملت چیزی از خود به جای نمی گذارد و فقط در اندیشه چپاول سرمایه های ملی آن کشور می باشند . همچون روسیه , انگلستان و آمریکا .