کردستان نگین درخشان سرزمین آریایی ایران زمین

به جرات می توان گفت که کردستان یکی از مهم ترین مناطق ایران بزرگ است که تا امروز بسیاری از هویت اصیل ایرانی خود را حفظ کرده است و از زیر یورش ملتهای بیگانه ( یونانیان , مغولها , بربرها , سکاها , اعراب و . . . ) به این سرزمین سرافراز بیرون آمده اند . نویسنده این جستار با اینکه خود از اهالی کردستان نمی باشد ولی پس از مشاهداتی که در سفر به این منطقه داشته است آرزو میکند که ای کاش یک ایرانی کورد می بوده است . چنانچه ملت ایران با این نگین درخشان سرزمین آریایی ایران زمین آشنا باشند میتوانند بسیاری از فرهنگهای اصیل خود را که اعراب از آنها گرفته اند را دوباره باز یابند . در کتاب زند اوستا، كتاب مقدس ایرانیان ، نیز به مناطق کردستان امروزی اشاره شده است و مانند بهشتي توصيف مي‌شود: سرزميني كه آدمي جواني خود را در آن گذرانده، مانند خود ايام جواني، زيباست .

سرزمین سرسبز و زیبای کردستان بی شک بسیار بزرگتر از آنچه امروز در نقشه ایران می بینیم بوده است . زیرا گستره کردستان و اقوام ایرانی کرد از شمال شرقی دریای مدینترانه ( دریای روم ) آغاز و تا شمال عراق و غرب ایران محسوب می باشد که متاسفانه طی تجاوزات مکرر ترکان عثمانی ( ترکیه امروزی ) به ایران به اشغال در آمد و پس از متلاشی شدن امپراتوری عثمانی , کردستانات ایران به یاری استعمار پیر انگلستان میان چندین کشور ساختگی ( ترکیه , عراق , سوریه ) پخش شد .  جدای از این مناطق کردها در بسیاری از شهرهای دیگر ایران همچون شمال خراسان , شیراز , بلوچستان , همدان , قزوین , آذربایجان غربی و . . . نیز سکنی گزیده اند . در حقیقت میتوان گفت که کردها از اصلی ترین وارثان و پایه گذاران سرزمین کهن ایران هستند که با تشکیل نخستین دولت آریایی ماد موجب پایه گذاری بزرگترین امپراتوری متمدن و مدرن جهان شدند که هخامنشیان نام گرفت . ماندانا مادر کوروش بزرگ نیز ماد بود . گستره پراکندگی سرزمین اقوام ماد نیز شامل همدان , کردستان , شمال کرمانشاه , کردستان , آذربایجان و ارمنستان و اران قفقاز می باشد . کوروش بزرگ با اتحاد ماد و پارس و با بهره گیره از تجربیات اقوام ماد موجب تشکیل ملتی واحد , بزرگ و مقتدر در تاریخ به نام ملت ایران شد .                 

نقشه کردستان بزرگ ایران در منطقه

جشن نوروز ايرانيان و پاسداري از هويت اصيل كردي - نيويورك

ميدان مركزي شهر سنندج

بارزترین خصوصیات فرهنگی کردهای ایران

* شادی یکی از برجسته ترین نشانه های مردم کردستان است . با گردشی در شهر و صحبت میان مردمان کردستان به درستی می توان یافت که برای شادی و رقص و پایکوبی جایگاه بسیار والایی قائل هستند . در ساعتهای نخستین سحرگاه صداهای موسقی در کردستان به گوش می رسد و انسان با ورود به این شهر گویی هویت از دست رفته خود را دوباره باز میبابد . اگر به سنگ نبشته های نیاکانمان نگاهی بیاندازیم می بینیم که شادی یکی از پایه های فرهنگ ایرانی است که کردها به درستی آن را حفظ نموده اند : 

فرمان شاپور شاه سکستان ساسانی در سال 312 پس میلادی در بالای کاخهای پارسه

آزادگان پارس و سکستان و تورستان و فرستادگان همه سرزمینها همراه شاهنشاه ایران بودند . سپس وی فرمان به شادی داد تا یزدان را ستایش کنند .

 سنگ نبشته خشایارشا بزرگ در موزه شیکاگو ( به سال 470 پیش از میلاد )

خداي بزرگ است اهورامزدا كه اين زمين را آفريد . كه آسمان را آفريد كه مردم را آفريد . كه شادي را براي مردم آفريد .

سنگ نبشته خشایارشاه حک شده در روي ديوار قصر وان در تركيه ( به سال 486 – 465 پیش از میلاد )

خداي بزرگ است اهورامزدا خدايي كه بزرگترين خدايان است ، كه زمين را آفريد ، كه آن آسمان را آفريد ، كه مردم را آفريد ، كه شادي را براي مردمان آفريد ، كه خشيارشا را شاه كرد . يگانه شاه از بسياري ، يگانه فرمانروا از بسياري .

سنگ نبشته فرمان داريوش بزرگ در مصر  ( به سال 500 پیش از میلاد )

خداي بزرگ است اهورامزدا ، كه زمين را آفريد ، كه آن آسمان را آفريد ، كه مردم را آفريد ، كه شادي را براي مردمان آفريد .

سنگ نبشته اردشیر سوم شاهنشاه هخامنشی در پارسه :

خدای بزرگ است اهورامزدا . که این زمین را آفرید . که آن آسمان را آفرید که مردم را آفرید که برای مردم شادی را آفرید . 

 سنگ نبشته اردشیر دوم شاهنشاه هخامنشی در همدان :

خدای بزرگ است اهورامزدا . که این زمین را آفرید . که آن آسمان را آفرید که مردم را آفرید که برای مردم شادی را آفرید . 

فرتور شهبانو آتوسا ( همسر داریوش بزرگ ) موجود در موزه زینت الملوک شیراز

فرتور یک زن کرد ایرانی موجود در موزه خانه کرد سنندج

* پوشش زیبای اصیل ایرانی زنان کرد که برگفته از آداب و رسوم ایران باستان می باشد و هنوز به همان شیوه برقرار است . استفاده از رنگهای شاد و زیبای اصیل که حتی در میان زنان دربار شاهنشاهی هخامنشی نیز متداول بوده است . امروزه نزدیک ترین لباسهای اصیل ایرانی را میتوان به راحتی در میان زنان کردستان یافت .  

* حفظ سنت نیک کشاورزی و رمه داری که اشو زرتشت در طول تاریخ ایرانیان را بارها به آن سفارش نموده است . امروزه نیز مناطق بسیاری از کردستان در زیر کشت است . کشاورزی هم موجب عدم مهاجرت مردم آن منطقه به شهرهای بزرگ می شود و هم موجب زنده نگاه داشتن سرسبزی و نشاط در آن مناطق می شود . از سویی دیگر هویت و آداب و رسوم نیک آن منطقه با عدم مهاجرت به شهرهای بزرگ حفظ می شود و به درستی به نسلهای آینده منتقل می گردد .

 در اوستا چنین آمده است : ای آفریننده جهان مادی , ای یگانه مقدس , چهارمین مکانی که زمین شاد  و خوشبخت است کجاست ؟ خداوند فرمود : آنجایی که گله ها و رمه ها روزبروز به حداکثر رسند . ( وندیداد , فرگرد سوم , قسمت یکم , فقره 5 )

* حفظ زبان کردی که یکی از ستونهای اصلی زبان ایرانی محسوب می شود در میان مردمان نیز به روشنی دیده می شود . از کودکان خردسال تا افراد مسن زبان کردی را به درستی سخن می گویند و از آن بهره می برند . با دقت در سخن گفتن آن برخی زمانها به واژه هایی بر می خوریم که نه تنها بسیار زیبا هستند بلکه امروزه در زبان پارسی یک واژه عربی به جای آن جایگزین شده است .    

زبان کردی به چند گویش کرمانجی و زازاری و سورانی تقسیم می شود . کرمانجی گویش  کردهای خراسان و عراق و زازاری هم گویش کردهای ترکیه می باشند . سورانی هم بیشتر گویش کردهای مهاباد , بانه , سقز , بوکان , نقده , اشنویه و کرمانشاه می باشد .   

* حفظ موسیقی غنی کردی و رقص و پایکوبی نیز یکی دیگر از برجستگی ها مردم کردستان است . رقصهای دسته جمعی و پخش موسیقی کردی که ریشه فرهنگی تاریخ ایران زمین محسوب می شود در کردستان به روشنی دیده می شود . به جرات می توان گفت در تمام بازارها , پارکها , و مکانهای بزرگ کردستان نوای دلنشین موسیقی کردی شنیده می شود و هرزگاهی جوانان گرد هم می آیند و رقصهای زیبای کردی , که امروزه یکی از مهم ترین رقصهای ملت ایران نیز محسوب می شود , را اجرا میکنند . هل‌ پرین‌ (حمله‌ كردن‌) یا رقص‌ كوردی‌ در گذشته‌ صرفاً با هدف‌ آماده‌ سازی‌ و تقویت‌ نیروی‌ جسمانی‌ و روحی‌ مردم‌ مناطق‌ كوردنشین‌ انجام‌ می‌شد چرا كه‌ مردمان‌ این‌ مناطق‌ در گذشته‌های‌ نه‌ چندان‌ دور همواره‌ شاهد تجاوزات ملتهای بیگانه و یا جنگهای‌ قبیله‌ای‌ بودند به همین جهت آمادگی‌ همیشگی‌ را طلب‌ می‌كرد لذا مردمان‌ این‌ مناطق‌ در وقفه‌های‌ بین‌ جنگها و به‌ مناسبتهای‌ مختلف‌ دست‌ در دست‌ یكدیگر آمادگی‌ رزمی‌و شور و همبستگی‌ پولادین‌ اصیل ایرانی خویش‌ را به‌ رخ‌ دشمنان‌ این سرزمین  میکشیدند .

رقصهای کوردی را میتوان به صورت زیر بخش نمود :

۱- گه‌ ریان ‌ ۲- پشت‌ پا  ۳- هه‌ لگرتن  ‌ ۴- فه‌ تاح‌ پاشا   ۵ -  لب‌ لان   ‌۶- چه‌ پی   ‌ ۷- زه‌ زنگی  ‌ ۸- شه‌ لایی   ‌ ۹- سی‌ جار   ۱۰- خان‌ امیری‌

بزرگترین و زیباترین دریاچه آب شیرین جهان در مریوان ( دریاچه زریوار )

مجموعه پارکها و چشمه های جوشان آبیدر سنندج

* احترام به طبیعت که مهم ترین پند اشو زرتشت پیامبر ایران زمین بوده است در کردستان یکی از اصلی ترین فرهنگهای مردمان محسوب می شود . کردهای ایران از کوچترین زمان برای جمع شدن کنار یکدیگر بهره می برند . این پیوندها بیشترها در کنار رودها , پارکها و کوههای سرسبز کردستان است . زیرا طبیعت کردستان یکی از بکر ترین و زیباترین مناطق ایران محسوب می شود که اوج این شکوه و عظمت خداوند که در طبیعت نهفته است را میتوان در فصل اردیبهشت ماه دید . اردیبهشت ماه زیبایی خارق العاده ای است که همه کوهها سبز هستند . رودها به جریان در می آیند و چشمه ها جوشان هستند . مردم کردستان نیز از این نعمتی که خداوند در ایران نهفته است به درستی بهره می برند و شادمانی و پایکوبی می کنند . به همین روی شورای فرهنگ استان کردستان 25 اردیبهشت را روز ویژه گردشگری کردستان نامگذاری نموده است .

 زرتشت گرانمایه ایرانیان را امر نمود که خاک , آب و باد را پاک نگهدارند . پاک کننده اصلی خورشید است . در مکانهایی که خورشید راه ندارد باید آتشی روشن کنند تا پاکی از وجود آتش به آن مکان راه یابد . آب را هیچکس نبایستی آلوده کند زیرا از بزرگ ترین گناهان به حساب می آید . و اگر کثافتی در آب دیدند باید داخل آب شوند و آن را بیرون بکشند . ( زرتشت پیامبری که از نو باید شناخت 211 )

* میهمان نوازی که ریشه در خون ملت ایران دارد در مناطق کردستان به زیبایی هرچه تمامتر دیده می شود . با قدم نهادن به کردستان بسیاری از مردم به میهمانان خوش آمد می گویند . با اینکه هیچ شناختی از شخص مقابل ندارند ولی چون احساس میکنند که شخص میهمان است و به این منطقه نا آشنا به قصد یاری دادن و راهنمایی از هیچ کوششی دریغ نمیکنند . شوربختانه طی این 3 - 4  دهه گذشته و توطئه اسعتمار انگلستان و آمریکا در کردستان  موجب درگیریهای قومی و نشان دادن چهره غیر واقعی از ملت ایران شده بود . ساخت گروهکهای دست نشانده مختلف کورد و ایجاد اختلافات و درگیرهای مختلف  میان کردها و ایجاد رعب و وحشت حاصل این برنامه ریزی های انگلستان در این منطقه بوده است . گویی اینکه شوروی سابق هم با ایجاد حزب دموکرات کردستان وحزب دموکرات آذربایجان ید طولایی در این فتنه های پلید داشته است . خوشبختانه همه این فتنه ها از میان رفت و چهره حقیقی ملت ایران و اقوام کرد که زبانزد جهانیان بوده است امروز به روشنی نمایان شد و امید بسیار داریم این هویت و فرهنگ نیک هرچه بیشتر گسترش یابد . چنانکه پرفسور هانری ماسه می نویسد :

مهمان نوازی ایرانیان به حد کمال است و شهره جهانی دارد . گرچه چینی ها در مراعات ادب و احترام به مهمان معروفند ولی اگر جهانیان ایرانیان را آنچنان که باید می شناختند مسلما در صفت مهمان نوازی آنان را بر چینی ها برتری می دادند . زیرا ایرانیان به نسبت هر مهمان و بر حسب شخصیت و احترام شخص متقابل به وی ارج می نهند . ایرانیان بر این باورند که اگر بر مهمان بیش از ارزش وی ارج نهی گویی به او توهین کرده ای .

جاذبه های ارزشمند گردشگری کردستان

کامیاران : شهرستان کامیاران در جنوب استان کردستان قرار دارد و در فاصله 70 کیلومتری سنندج . بین مرزهای کردستان و کرمانشاه می باشد .

روستای شگفت انگیز پالنگان

کتیبه و نقش برجسته تنگی ور

زیارتگاه حضرت عکاشه

سد مخزنی گاوشان

سرو آباد : شهرستان سروآباد در 92 کیلومتری سنندج می باشد و در همسایگی مریوان . سروآباد از جنوب به بهشت طبیعت ایران یعنی منطقه اورامان منتهی می شود

تفرج گاه دزلی و درکی

چشمه آب معدنی بل

رودخانه سیروان

روستای شگفت انگیز هورامانات ( اورمان تخت )

آبشار سلور

مریوان : شهرستان مریوان در غرب استان کردستان و در فاصله 125 کیلومتری سنندج می باشد . مریوان مهم شهر گردشگری کردستان می باشد .

بزرگترین دریاچه آب شیرین دنیا ( دریاچه زریوار )

تفرج گاه جنگلی اطراف زریوار

آبشار فصلی

آبشار گویله در سرشیو

مراکز خرید صنایع دستی

بیجار : شهرستان بیجار در شرق استان کردستان می باشد و از شمال و غرب به آذربایجان غربی از شرق به زنجان و از جنوب به همدان منتهی می شود . بیجار در 140 کیلومتری شمال شرقی سنندج قرار گرفته است و بیجار به بام ایران مشهور می باشد .

مجموعه بازار سرپوشیده بیجار

پل تاریخی صلوات آباد

قلعه باستانی قم چقای

برج اوچ گنبد خان

بانه : شهرستان بانه در شمال غربی کردستان می باشد در فاصله 262 کیلومتری سنندج و در مجاورت مناطق کرد نشین کشور عراق . بانه شهری کوهستانی که اطراف آن را جنگلهای زیبا پوشانده است .

پارک کوهستانی دوکانان و پیرمراد

دریاچه سد بانه

تفرج گاه سورین

روستا و غار شوی

روستای نجنه علیا

مراکز خرید مرزی

قروه : شهرستان قروه در دشت وسیعی در 90 کیلومتری شرق سنندج می باشد که از شمال به بیجار از جنوب به سقز کلیایی از شرق به همدان و از غرب به سنندج محدود می شود .

دریاچه سراب

چشمه آب معدنی بابا گرگر

حمام تاریخی قصلان

سراب قروه

آبشار سنگین آباد

پل فرهاد آباد

منطقه حفاظت شده بدرو پریشان

سقز : سقز در شمال غربی سنندج و در فاصله 198 کیلومتری آن واقع شده است از شمال به بوکان از غرب به بانه از جنوب به تیلکو و از شرق به منطقه افشار منتهی می شود .

قلعه باستانی زیویه

مجموعه بازار قدیمی سقز

مسجد دو مناره

دریاچه سد شهید کاظمی

منطقه سرشیو

دیواندره : شهرستان دیواندره در فاصله 99 کیلومتری شمال سنندج واقع شده است که از سردترین شهرهای کردستان محسوب می شود .

غار باستانی کرفتو

کوهستان چهل چشمه

منطقه زرینه اوباتو

دشت سرسبز سارال

سنندج ( سنه دژ ) : مرکز استان کردستان می باشد و با تهران 512 کیلومتر فاصله دارد . حدود پانصد هزار نفر جمعیت تا سال 1387 داشته است .

مجموعه پارکهای آبیدر , چشمه های طبیعی و بزرگترین سینمای روباز جهان

خانه کرد ( عمارت آصف )

بازار سنندج

موزه سنندج

عمارت خسرو آباد

عمارت مشیر دیوان

دریاچه سد قشلاق

قرآن تاریخی نگل

نیازمندی های امروز کردستان

به هر روی هرچه از کردستان بگوییم شاید تنها اندکی از آنچه که شایسته این منطقه و مردمانش باشد گفته ایم . آنچه که امروز کردستان به آن نیازمند است سرمایه گذاری ها بزرگ دولتی و مردم در این شهر می باشد تا هرچه بیشتر شاهد پیشرفت چشم گیر این منطقه و مردمان اصیل آن باشیم . بهره بردن از فرهنگ این منطقه جهت , زنده نگاه داشتن و گسترش زبان کردی و همچنین معرفی جاذبه های ارزشمند این شهر به ملت ایران نیز از مهم ترین نیازمندی های کردستان می باشد .